Chính quyền Trump chuẩn bị áp giá sàn và thuế quan với polysilicon nhằm kiềm chế vị thế thống lĩnh của Trung Quốc

Bộ Thương mại Mỹ ngày 1/7/2025 đã khởi động cuộc điều tra an ninh quốc gia theo Điều 232 đối với polysilicon và các sản phẩm phái sinh. Đến 16/7, cơ quan này tiếp tục phát đi thông báo lấy ý kiến công chúng. Đây là cùng cơ chế pháp lý mà nhiệm kỳ Trump đầu tiên từng sử dụng để áp thuế lên thép và nhôm nhập khẩu năm 2018, cho phép tổng thống có thẩm quyền rộng trong việc áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại khi hàng nhập khẩu bị coi là đe dọa an ninh quốc gia. Bộ Thương mại dự kiến nộp báo cáo vào khoảng tháng 5/2026; thời hạn để tổng thống đưa ra quyết định hiện được lùi sang tháng 8/2026. Song song với tiến trình điều tra, từ tháng 1/2026 đã xuất hiện các đề xuất thiết lập "giá sàn" cho nhóm khoáng sản quan trọng. Theo cơ chế này, mức thuế có thể điều chỉnh sẽ tự động kích hoạt để duy trì mức giá giao dịch tối thiểu. Phó tổng thống JD Vance đã trình bày chi tiết hơn kế hoạch vào tháng 2/2026. Theo đó, nếu giá polysilicon trên thị trường toàn cầu rơi xuống dưới một ngưỡng nhất định—được cho là do nhà sản xuất Trung Quốc đẩy mạnh nguồn cung giá rẻ—thuế quan sẽ tự động tăng để giữ mức giá hiệu dụng tại Mỹ cao hơn mức tối thiểu đã đặt ra. Polysilicon không phải khái niệm quen thuộc với số đông, nhưng đây là vật liệu gốc silicon được tinh luyện đạt độ tinh khiết rất cao, phục vụ hai nhóm ứng dụng khác nhau. Polysilicon cấp năng lượng mặt trời được dùng sản xuất wafer cho tấm pin quang điện. Polysilicon cấp điện tử còn đòi hỏi độ tinh khiết cao hơn, là đầu vào của chuỗi cung ứng bán dẫn. Trung Quốc hiện chiếm phần lớn nguồn cung polysilicon toàn cầu, trong khi năng lực sản xuất nội địa của Mỹ khá mỏng. Hemlock Semiconductor tại Michigan và nhà máy của Wacker Chemie ở Tennessee là hai trụ cột chính. REC Silicon, từng vận hành tại bang Washington, đang đối mặt nhiều khó khăn đáng kể về hoạt động. Đạo luật Giảm Lạm phát (Inflation Reduction Act) được thông qua năm 2022 đã rót hàng tỷ USD để khuyến khích sản xuất pin mặt trời trong nước và triển khai năng lượng sạch. Nỗ lực thúc đẩy polysilicon lần này được xem là một phần nhằm biến tham vọng nội địa hóa sản xuất theo IRA thành khả thi. Dù vậy, thuế quan và cơ chế giá sàn với polysilicon gần như chắc chắn sẽ đẩy chi phí đầu vào của các nhà sản xuất tấm pin mặt trời và doanh nghiệp bán dẫn tại Mỹ tăng lên. Giá polysilicon cao hơn đồng nghĩa giá tấm pin cao hơn, kéo dài thời gian hoàn vốn của dự án lắp đặt; một số dự án hiệu quả theo bài toán hiện tại có thể không còn hấp dẫn khi chi phí thay đổi. Ở chiều ngược lại, với các nhà sản xuất polysilicon nội địa như Hemlock Semiconductor, giá sàn mang lại mức độ chắc chắn về doanh thu, qua đó hỗ trợ lập luận đầu tư mở rộng công suất. Kết quả điều tra không chỉ có hai lựa chọn "có" hoặc "không". Tổng thống có thể áp thuế diện rộng, thuế có mục tiêu, hạn ngạch, hoặc phối hợp nhiều công cụ kèm miễn trừ. Mỗi kịch bản sẽ tạo ra nhóm được lợi và chịu thiệt khác nhau dọc theo chuỗi giá trị năng lượng mặt trời và bán dẫn.