Geopolitics

Lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ngày 20/7 tuyên bố phong tỏa các cảng Biển Đỏ của Saudi Arabia và trong hơn một tuần qua đã nhiều lần tấn công tàu thương mại. Lưu lượng tàu qua Eo biển Hormuz giảm mạnh xuống mức một chữ số mỗi ngày, so với hơn 100 tàu/ngày trước khi chiến sự nổ ra, trong khi tuyến này từng đảm trách khoảng 20% vận chuyển dầu khí toàn cầu. Giá dầu Brent trong ngày có lúc giảm 7,3% xuống 81,55 USD/thùng và chốt phiên ở 84,05 USD/thùng, giảm 4,4%. Diễn biến được xem là một cú sốc địa chính trị thực chất đối với các tuyến hàng hải năng lượng then chốt của Trung Đông.

Iran đang mở rộng xung đột xoay quanh eo biển Hormuz, trong đó Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bị cho là đã áp đặt kiểm soát thực tế với một hành lang hàng hải và thu phí quá cảnh. Dữ liệu ngành cho thấy các tàu phải liên hệ cơ quan quản lý do Iran lập ra và nộp hồ sơ khai báo trước khi được cấp phép, trong khi Lloyd’s List đưa tin có tàu phải trả tới 2 triệu USD mỗi lượt. J.P. Morgan ước tính nếu cơ chế này vận hành đầy đủ, Tehran có thể thu về 70–90 tỷ USD mỗi năm. Diễn biến diễn ra cùng lúc các đợt tấn công bằng UAV và tên lửa qua lại trong khu vực, khiến rủi ro địa chính trị và chi phí vận tải biển tăng lên.

Ba doanh nghiệp tiếp thị dầu thuộc sở hữu nhà nước của Ấn Độ là HPCL, BPCL và IOC ghi nhận thua lỗ trong quý tháng 6 sau khi có lãi ở quý tháng 3, trong bối cảnh Brent có lúc tăng lên 125 USD/thùng do xung đột Mỹ–Iran. Dù vậy, mức lỗ thấp hơn kỳ vọng thị trường nhờ mảng lọc dầu hỗ trợ kết quả kinh doanh. HPCL lỗ ròng ₹11,526 crore trong quý, trong khi BPCL và IOC lần lượt lỗ ₹3,962 crore và ₹2,661 crore. Biên lợi nhuận lọc dầu gộp (GRM) vẫn ở mức cao, với BPCL đạt 41.4 USD/thùng, nhưng chi phí dầu thô tăng mạnh đã bào mòn lợi nhuận hạ nguồn.

Xung đột địa chính trị tại Trung Đông đang lan sang vận tải Biển Đỏ, khiến hoạt động qua eo Bab el-Mandeb đối mặt rủi ro an ninh sau các vụ tấn công vào tàu năng lượng của Saudi Arabia, và nhiều hãng tàu đã thông báo phụ phí cước vận chuyển lên tới 140 USD/tấn. Giá polyolefin nhập khẩu vào Ấn Độ tăng rõ rệt, trong đó LLDPE CFR Ấn Độ từ 1.090–1.150 USD/tấn (26/6) lên 1.180–1.220 USD/tấn (31/7). Cùng kỳ, PP raffia từ 1.100–1.140 USD/tấn tăng lên 1.190–1.240 USD/tấn. Các nhà sản xuất trong nước tại Ấn Độ đã nâng giá xuất xưởng LLDPE và PP raffia sau ngày 23/7 do giá dầu thô tăng và nhập khẩu chậm lại.

Kỳ vọng căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt đã cải thiện khẩu vị rủi ro, kéo hợp đồng tương lai cả ba chỉ số chứng khoán Mỹ đi lên. Hợp đồng tương lai Dow tăng 0.89%, S&P 500 tăng 0.54% và Nasdaq 100 tăng 0.28%, trong khi giá dầu Brent giảm 5% khi rủi ro gián đoạn nguồn cung địa chính trị dịu bớt. Thị trường cũng theo dõi khả năng một thương vụ sáp nhập lớn trong ngành dược và việc Micron chịu áp lực trước động thái mở rộng của đối thủ Trung Quốc, nhưng diễn biến Trung Đông vẫn là yếu tố chính.

Chính phủ Ấn Độ công bố kế hoạch đầu tư khoảng Rs 45,000 crore (4,7 tỷ USD) để nâng cấp hạ tầng đường sắt dọc biên giới với Trung Quốc, Pakistan và Bangladesh. Thông tin này thúc đẩy cổ phiếu nhiều doanh nghiệp liên quan đến đường sắt tăng mạnh. IRCTC tăng 5% lên Rs 513, Titagarh Rail tăng 3,64% lên Rs 855, Ircon International tăng 5% lên Rs 132; RailTel tăng 2,25% lên Rs 290.85 và RVNL tăng 3,19%. Texmaco Rail và IRFC cũng tăng hơn 1%.

Ông Donald Trump tuyên bố hủy kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran, khiến căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt rõ rệt. Dầu Brent giảm 5% xuống 83.50 USD/thùng trong ngày, có lúc chạm 81.55 USD; dầu WTI của Mỹ giảm hơn 5 USD xuống 79.47 USD/thùng. Trước đó, do xung đột Mỹ-Iran bùng lại và nhiều vụ tấn công tàu chở dầu tại eo biển Hormuz, hai chuẩn dầu này đã tăng hơn 20% trong tháng 7. Tại châu Âu, chỉ số Stoxx 600 nhích 0.4%, cổ phiếu năng lượng giảm 2% còn nhóm du lịch và giải trí tăng 2.1%.

Bộ Tài nguyên Khoáng sản và Dầu khí Nam Phi dự kiến công bố điều chỉnh giá nhiên liệu cho tháng 8 vào thứ Ba tuần này. Dữ liệu hiện tại cho thấy giá xăng hầu như không thay đổi, trong đó chỉ xăng 93 octane được dự báo giảm nhẹ, còn dầu diesel có thể tăng gần R2/lít. Đợt điều chỉnh phản ánh giá dầu thế giới đi lên và đồng rand suy yếu sau khi căng thẳng tại Trung Đông bùng phát trở lại. Mức điều chỉnh cuối cùng phụ thuộc vào tính toán cuối tháng của Central Energy Fund và các thay đổi đối với slate levy; giá mới có hiệu lực từ thứ Tư.

Tổng thống Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán mới giữa Mỹ và Iran sẽ bắt đầu vào thứ Hai, làm dấy lên kỳ vọng hai bên có thể đạt thỏa thuận liên quan đến Eo biển Hormuz, qua đó hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông. Hợp đồng dầu Brent giao tháng 10 có lúc giảm 7,3% xuống 81,55 USD/thùng sau khi Trump nói đã đồng ý hủy một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran và chuyển hướng sang tìm kiếm thỏa thuận. Hợp đồng tương lai S&P 500 và Nasdaq 100 lần lượt tăng 0,3% và 0,5%, trong khi chỉ số MSCI châu Á giảm 1% và Kospi của Hàn Quốc giảm hơn 4%. Giá vàng tăng lên quanh 4.080 USD/ounce khi lo ngại lạm phát dịu bớt nhờ giá dầu hạ.

Australia đang đẩy mạnh năng lực tự chủ trong khâu tinh luyện đất hiếm khi Iluka Resources xây dựng nhà máy tinh luyện đất hiếm Eneabba trị giá 1,8 tỷ AUD tại vùng Midwest, Tây Australia và dự án đã hoàn thành khoảng 60%. Dự án này nhận được khoản vay 1,65 tỷ AUD từ chính phủ liên bang thông qua Critical Minerals Facility, cùng một thỏa thuận bao tiêu dài hạn trị giá 220 triệu AUD. Cùng thời điểm, nhà máy tinh luyện Kalgoorlie trị giá 800 triệu AUD do Lynas Rare Earths vận hành cũng thu hút sự chú ý trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị quanh chuỗi cung ứng đất hiếm.