Nam Phi soạn thảo sổ tay quản lý tiền mã hóa để siết chuyển tiền ra nước ngoài

Nam Phi đang tăng cường giám sát dòng tiền mã hóa xuyên biên giới. Bộ Tài chính Quốc gia cùng Ngân hàng Dự trữ Nam Phi (SARB) đã công bố dự thảo "Crypto Asset Manual", theo đó phần lớn giao dịch chuyển tiền mã hóa ra nước ngoài sẽ phải đi qua các nhà cung cấp được ủy quyền và được báo cáo cho Cục Giám sát Tài chính (FinSurv) thuộc ngân hàng trung ương. Dự thảo đặt ra tiêu chí xác định khi nào việc dịch chuyển tài sản số trở thành sự kiện xuyên biên giới chịu quản lý, chủ yếu trong trường hợp tài sản rời khỏi một Nhà cung cấp Dịch vụ Tài sản Mã hóa (CASP) được cấp phép trong nước để chuyển sang CASP ở nước ngoài, hoặc chuyển sang ví tự quản (noncustodial) do cá nhân nắm quyền kiểm soát. Các giao dịch này sẽ phải được báo cáo cho FinSurv trong khuôn khổ theo dõi ngoại hối. Đồng thời, việc chuyển tài sản số ra nước ngoài sẽ buộc phải thực hiện thông qua đơn vị được ủy quyền, thay vì qua các kênh không được quản lý. Hoạt động trong nước được tách bạch: mua bán tiền mã hóa bằng đồng rand Nam Phi thông qua nhà cung cấp được cấp phép tại địa phương sẽ không bị coi là giao dịch xuyên biên giới. Ở giai đoạn hiện tại, dự thảo chỉ cho phép cá nhân (không áp dụng cho tổ chức) chuyển tiền mã hóa ra nước ngoài và phải nằm trong hạn mức ngoại tệ hiện hành của Nam Phi. Về nguyên tắc, cơ quan quản lý tiếp tục khẳng định tiền mã hóa không phải là tiền pháp định. Trong khi chờ hoàn tất nghiên cứu bổ sung, dự thảo cũng chưa phân biệt các nhóm tài sản số khác nhau. Tài liệu này hiện thực hóa đề xuất đưa tiền mã hóa vào khuôn khổ quản lý dòng vốn của Nam Phi công bố hồi tháng 4, lần đầu áp dụng quy tắc về luồng vốn đối với crypto. Cách tiếp cận mới dự kiến thay thế một phần các quy định kiểm soát ngoại hối có từ năm 1961 và nhằm đồng bộ với hướng dẫn của FATF và OECD. Nhà chức trách cho biết cơ chế báo cáo được thiết kế để ngăn việc sử dụng crypto nhằm lách kiểm soát ngoại hối, đồng thời hỗ trợ phát hiện các dòng tiền bất hợp pháp bằng cách thu thập dữ liệu giao dịch thông qua kênh được quản lý thay vì chuyển off-ledger. Chính sách nhấn mạnh nghĩa vụ báo cáo, khả năng truy vết và giám sát dựa trên rủi ro, thay cho cơ chế xin phê duyệt từng giao dịch một cách rời rạc. Bối cảnh thị trường cho thấy mức độ chấp nhận crypto tại Nam Phi đang tăng. Dữ liệu từ Chainalysis và các nguồn trong ngành cho thấy nước này đã trở thành một trong những thị trường tài sản số lớn nhất châu Phi, với hàng trăm nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo được cấp phép và mức độ quan tâm của khối tổ chức ngày càng rõ nét, bao gồm các ngân hàng lớn đang phát triển sản phẩm liên quan đến crypto. Dự thảo "Crypto Asset Manual" cũng kế thừa Dự thảo Quy định Quản lý Dòng vốn công bố tháng 4, vốn đã đưa vào khái niệm nhà cung cấp được ủy quyền, chế độ báo cáo giao dịch, quy tắc kê khai và chế tài xử phạt vi phạm. Về thuế và báo cáo, tháng 7 Cơ quan Thuế Nam Phi (SARS) đã công bố dự thảo hướng dẫn xác nhận crypto được coi là tài sản vô hình cho mục đích thuế (không phải tiền pháp định hay ngoại tệ), đồng thời làm rõ các trường hợp có thể phát sinh thuế thu nhập hoặc thuế lãi vốn đối với các hoạt động như giao dịch, staking, khai thác, tham gia DeFi và hoán đổi token. Nam Phi cũng đang triển khai CryptoAsset Reporting Framework (CARF), theo đó các nhà cung cấp dịch vụ crypto sẽ thu thập và báo cáo dữ liệu khách hàng cùng dữ liệu giao dịch cho SARS. Kỳ báo cáo đầu tiên dự kiến áp dụng cho giai đoạn từ ngày 1/3/2026 đến 28/2/2027. Dự thảo "Crypto Asset Manual" đang mở lấy ý kiến; các bên liên quan có thể gửi góp ý đến hết ngày 30/9. Nếu được thông qua, các biện pháp này sẽ siết đáng kể cách người dân Nam Phi chuyển crypto qua biên giới và mở rộng mức độ can thiệp quản lý đối với hệ sinh thái crypto đang tăng trưởng của quốc gia.