SEC gửi trát đòi tới các ngân hàng Phố Wall liên quan vụ quỹ AI 30 tỷ USD suýt sụp đổ

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đã gửi trát đòi (subpoena) tới một số ngân hàng lớn trên Phố Wall về các giao dịch liên quan đến Situational Awareness, quỹ phòng hộ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã rơi vào tình trạng gần như sụp đổ hồi tháng trước. Ba nguồn tin nắm được việc tiếp cận của cơ quan quản lý cho biết SEC đang yêu cầu dữ liệu về thời điểm thực hiện giao dịch và trao đổi giữa ngân hàng với bên vay vốn. Quỹ hiện chưa bị cáo buộc sai phạm. Theo các yêu cầu, trát đòi được gửi tới những ngân hàng vừa thực hiện thanh toán bù trừ (clearing) cho giao dịch của quỹ, vừa cấp vốn để tài trợ các vị thế. Một hồ sơ gửi cơ quan quản lý cho thấy Bank of America, Citi, Goldman Sachs và JPMorgan Chase nằm trong nhóm đối tác lớn nhất. Điều tra viên đề nghị cung cấp mốc thời gian của một số giao dịch cụ thể, đồng thời yêu cầu lưu giữ toàn bộ hồ sơ liên quan đến công ty có trụ sở tại San Francisco. SEC cũng muốn thu thập các tin nhắn trao đổi giữa ngân hàng và quỹ về khoản tiền vay. Cả bốn ngân hàng đều từ chối bình luận, SEC cũng vậy. Người phát ngôn của Situational Awareness cho biết việc bị soi xét như vậy là điều có thể đoán trước. Trong tuyên bố, quỹ nhận định cơ quan quản lý thường xem xét kỹ các quỹ có độ nổi bật cao, tạo ra mức lợi nhuận lớn hoặc trải qua các đợt sụt giảm mạnh. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh lãnh đạo ngân hàng cảnh báo về tình trạng vay mượn khó quan sát trên nhiều thị trường. CEO JPMorgan Jamie Dimon trong tháng này cảnh báo nợ ký quỹ (margin debt) đã lên mức kỷ lục. Ở đỉnh điểm, Situational Awareness quản lý hơn 30 tỷ USD và còn vay thêm hàng chục tỷ USD. Quỹ do Leopold Aschenbrenner, 24 tuổi, cựu nghiên cứu viên OpenAI, thành lập khoảng hai năm trước. Hồ sơ công bố cho thấy chiến lược đầu tư đã trở nên quyết liệt hơn nhiều trước khi đổ vỡ: các quyền chọn bán phòng hộ (protective put) trị giá 8,5 tỷ USD vào tháng 3 đến ngày 30/6 gần như biến mất, thay bằng 12,5 tỷ USD vị thế mua trực tiếp (outright long). Cuối tháng 7, nhóm cổ phiếu AI giảm, trong khi các cổ phiếu công nghệ truyền thống mà quỹ bán khống lại tăng. Các cuộc gọi bổ sung ký quỹ (margin call) xuất hiện, danh mục giảm khoảng 67%. Sau đó, Citadel mua phần danh mục công khai (public book) với mức chiết khấu khoảng 10%. Một phần quá trình tháo gỡ vị thế lan sang nhóm cổ phiếu khai thác Bitcoin, khiến nhà đầu tư tiền số chịu tác động mà không nhận ra. Cổ phiếu khai thác từng chiếm tới một phần tư danh mục, đạt 1,99 tỷ USD trong báo cáo 13F cuối cùng. Core Scientific, Riot Platforms và IREN là các khoản nắm giữ lớn. Từ đó đến nay, công ty của Ken Griffin được cho là đã giải tỏa lượng cung cổ phiếu thợ đào thông qua gần 100 giao dịch thỏa thuận lớn (block trade). Ngay ở giai đoạn này, một cuộc điều tra của SEC có thể không dẫn tới vụ kiện. Dù vậy, các tài liệu thu thập được có thể cho thấy các ngân hàng đã tài trợ cho một khoản đặt cược tập trung vào AI trong bao lâu trước khi thu hẹp hạn mức tín dụng. Situational Awareness hiện vẫn nắm cổ phần tại Anthropic, công ty đang cân nhắc niêm yết. Đây được xem là thước đo rõ ràng nhất về những gì còn trụ lại sau biến động tháng 7.