Nigeria ban hành quy định thuế crypto mới, sàn giao dịch phải khấu trừ lệ phí tem

Nigeria vừa công bố bộ hướng dẫn thuế toàn diện cho tài sản số, yêu cầu các sàn giao dịch và nền tảng P2P khấu trừ và nộp thay một số khoản thuế, trong đó có lệ phí tem (stamp duty). Khung quy định mới đồng thời làm rõ các giao dịch chịu thuế, các trường hợp được miễn và bổ sung nghĩa vụ tuân thủ đối với doanh nghiệp crypto. Cơ quan Thuế Nigeria đã phát hành hướng dẫn hành chính ngày 3/8/2026, dựa trên Nigeria Tax Act 2025 và Nigeria Tax Administration Act 2025, nhằm chuẩn hóa việc báo cáo, giám sát và đánh thuế các giao dịch tài sản ảo trên toàn quốc. Theo hướng dẫn, việc chỉ nắm giữ tiền mã hóa không phát sinh nghĩa vụ thuế. Chuyển tài sản số giữa các ví cá nhân thuộc cùng một người vẫn được miễn do không có thay đổi quyền sở hữu. Ngược lại, quy đổi crypto sang naira hoặc mua tài sản số bằng tiền pháp định sẽ chịu lệ phí tem 1,5%. Các sàn giao dịch đã đăng ký và nền tảng giao dịch ngang hàng phải trừ khoản phí này trực tiếp từ token trước khi hoàn tất giao dịch và chuyển số tiền thu được vào ví điện tử do chính phủ quản lý. Khung mới mở rộng nghĩa vụ tuân thủ của ngành Ngoài thuế theo giao dịch, quy định bổ sung các nghĩa vụ rộng hơn đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản số. Doanh nghiệp quy mô vừa và lớn có thu nhập từ hoạt động tài sản số phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức chuẩn 30% trên lợi nhuận ròng. Phần thưởng staking, thu nhập từ đào, tiền lương, phí dịch vụ chuyên môn và airdrop được coi là thu nhập chịu thuế theo giá trị thị trường hợp lý tại thời điểm nhận. Phí giao dịch trên sàn, dịch vụ lưu ký và phí nạp tiền cũng thuộc diện chịu VAT 7,5%. Mỗi nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (Virtual Asset Service Provider) phải xác minh Mã số thuế (Tax Identification Number) của khách hàng trước khi kích hoạt tài khoản. Cơ chế cưỡng chế cũng được siết chặt: doanh nghiệp không đáp ứng yêu cầu khấu trừ và báo cáo có thể bị phạt từ ₦10 triệu ngay trong tháng đầu tiên vi phạm, kèm mức phạt bổ sung 40% trên số thuế chưa thu. Cá nhân không đăng ký nghĩa vụ thuế bị phạt ban đầu ₦50.000 và tiếp tục chịu phạt theo tháng. Sàn giao dịch đối mặt chi phí vận hành cao hơn Hướng dẫn mới yêu cầu sàn lưu trữ hồ sơ giao dịch tối thiểu 6 năm. Nền tảng cũng phải hỗ trợ nộp thuế đa tiền tệ và xử lý chuyển token trực tiếp vào ví do chính phủ quản lý. Điều này buộc nhiều đơn vị nâng cấp hệ thống tuân thủ và hạ tầng báo cáo. Nhà phát hành stablecoin và doanh nghiệp thanh toán xuyên biên giới có thể phải điều chỉnh mô hình hoạt động. Trong bối cảnh quy đổi tiền pháp định sang token bị áp lệ phí tem, còn phí dịch vụ của nền tảng vẫn chịu VAT, doanh nghiệp xử lý khối lượng giao dịch lớn sẽ phải cân nhắc tự hấp thụ chi phí hay chuyển sang người dùng. Nigeria theo xu hướng quản lý crypto rộng hơn tại châu Phi Khung thuế mới là bước tiếp theo trong chuỗi cải cách gần đây của Nigeria: từ hạn chế ngân hàng năm 2021, chuyển sang công nhận tài sản số theo Investments and Securities Act 2025, triển khai cơ chế cấp phép sàn, tăng phối hợp liên cơ quan và vận hành thị trường chứng khoán số được quản lý, trước khi công bố hướng dẫn thuế lần này. Tại châu Phi, nhiều chính phủ cũng đang tăng giám sát bằng thuế và cấp phép thay vì cấm tuyệt đối. Nam Phi đã đưa crypto vào khung thuế, còn Kenya ban hành quy định cho nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo, trong đó hạn chế chi trả lãi suất đối với stablecoin. Các động thái này phản ánh xu hướng khu vực hướng tới tiêu chuẩn tuân thủ rõ ràng và giám sát chính thức đối với tài sản số.